Rahman Rahim Allah'ın adıyla. 

          Nüzulü, Musfahta 1. nüzul sıralamasında 5. sıradadır. Hz. Muhammed’in (a.s) PeygamberliÄŸinin ilk yıllarında Mekke’de nazil olduÄŸu hususunda ittifak vardır. Kaynaklarda nüzul sebebi ile ilgili özel bir olay yoktur. Kur’an’ın hem bir mukaddimesi hem de özeti gibidir, ayrıca her mümin'in kıldığı namazın bütün rekâtlarında Rabbi ile konuÅŸurcasına okuması ve bu sayede ona yaklaÅŸması murad edilmiÅŸtir.

          Adı;

          Bu sure konusu nedeniyle Fatiha ismini almıştır Fatiha bir konuyu bir kitabı veya baÅŸka bir ÅŸeyi açan ÅŸey demektir. BaÅŸka bir deyiÅŸle Fatiha bir nevi Kur’an’ın önsözüdür.

          Konusu;

          Bu sure aslında Allah'ın kendi kitabını okumak isteyenlere öÄŸrettiÄŸi bir dua'dır. Okuyucuya ÅŸu dersi öÄŸretmek için kitabın en başına yerleÅŸtirilmiÅŸtir. EÄŸer samimi olarak Kur'an'dan yararlanmak istiyorsan Âlemlerin Rabbine bu ÅŸekilde dua etmelisin. Bu önsöz okuyucunun kalbinde hidayet dileme hidayeti ancak o verebilir; konusunda kuvvetli bir istek uyandırmayı amaçlar. O halde Fatiha dolaylı olarak incelemek ve Âlemlerin Rabbi’nin bilginin tek kaynağı olduÄŸu gerçeÄŸini kabul etmek olduÄŸunu öÄŸretmektedir. Bu nedenle kiÅŸi Kur'an’ı incelemeye, ondan hidayet dileyerek baÅŸlamalıdır. Fatiha kulun duası Kur'an ise mabudun kuluna verdiÄŸi cevaptır. Kul kendisine doÄŸru yolu göstermesi için Allah'a yalvarır, Allah'da duaya cevap olarak tüm Kur'an’ı onun önüne koyar ve sanki ÅŸöyle der; iÅŸte benden dilediÄŸin hidayet.

           Meali;

          1- Rahmeti sonsuz merhameti sınırsız Allah'ın adıyla. 2-4- Bütün övgüler Âlemlerin Rabbi sonsuz rahmet sınırsız merhamet sahibi hesap gününün yegâne hâkimi Allah'a mahsustur. 5-7- Rabbimiz biz yalnız sana boyun eÄŸer, yalnız senden yardım dileriz. Sen bizi doÄŸru yolda kendilerine iman ve hidayette sebat lütuf ettiÄŸin hayırlı kullarının yoluna yürüt. Senin gazabına uÄŸrayanların delalete sapanların yoluna yöneltme bizi.

          Tefsiri;

          7 Ayetlik bu kısa sureyi her Müslüman günde en az 17 defa tekrarlar buna sünnet Namazları da ilave edince bu tekrarlayış 2 mislini aÅŸar. Hele farz ve sünnetler dışında nafile Namaz kılarak Allah'ın divanında durmayı arzu edenler için bu adet hudutsuzdur. Ä°mam'ı ÅŸafiye göre Fatiha'yı okumayanın Namazı sahih olmaz Ä°slami akidenin Ä°slami tefekkürün Ä°slami duygu ve yöneliÅŸlerin bu sürede toplanmasından ötürüdür ki Namazların her rekâtında okunması emredilmiÅŸ ve Fatiha okunmayan her Namaz batıl sayılmıştır. Sure Besmele ile baÅŸlar; Besmele bu sureye dâhil midir? DeÄŸil midir? Kur'an'ı Kerim'den bir ayet olup her sureye onunla mı baÅŸlanır? Åžeklinde ihtilaflar bulunmakla beraber, Besmelenin Fatiha’dan bir ayet olduÄŸu görüÅŸü daha kuvvetlidir. Fatiha Allah - insan iliÅŸkisinin kodlarını barındırır. Fatiha’da Allah'tan insana inen rahmet ve vahiy, insandan Allah'a çıkan dua ve ibadet dile gelir. Fatiha Allah'tan istemenin usulünü öÄŸretmektedir.

          Allah 'dan dan istemek yani dua Hz. Peygamberin ifadesiyle ibadetlerin beynidir. Bu yüzden Rabbimiz Nebisine; duanız olmasaydı Rabbim size ne diye deÄŸer versin ki demesini emreder miydi? Dua kulun Allah karşısındaki esas duruÅŸudur, dua kalbin Allah ile konuÅŸmasıdır, Allah'ın kuldan en çok hoÅŸnut olduÄŸu an onun dua anıdır. Zira Allah herkese ve her ÅŸeye yeten, kul ise kendisine dahi yetinmeyendir. Kulun kulluÄŸu bu hakikati itiraf ile baÅŸlar. Dua etmek kendine yetinmediÄŸini itiraf etmenin en güzel yoludur. Zaten çirkin bir tavır’da insanın kendi kendisine yettiÄŸini zannetmesidir. Allah'tan isteme usulü birbirine baÄŸlanmış halkalardan oluÅŸur.

          1- Ä°ztiaze, sığınma, Saf Belirleme... Tüm varlığıyla ÅŸeytandan uzaklaÅŸarak samimi bir kalple Allah'a sığınma...

          2- Rahmeti sonsuz merhameti sınırsız Allah'ın adıyla baÅŸlamak... Bismillah ile baÅŸlamak demek Allah'ın (c.c) birliÄŸini anmak ve ona karşı gereken edep dairesinde Ä°slami esasların ilk rüknünü ifa etmek demektir ve bunun ardından Allah’a(c.c) üçüncü basamak olarak hamd ile baÅŸlamaktır.

          3- Âlemlerin Rabbi olan Allah'a hamd olsun… Allah'a hamd öyle bir duygudur ki; müminin kalbi onu sadece anmakla mutmain olur. Allah (c.c) bütün mahlûkatını kuÅŸatan bu nimetler bilhassa Ä°nsanoÄŸlu’nu kucaklamaktadır. Bunun içindir ki bir iÅŸin başında ve sonunda Allah'a (c.c) hamd etmek bizzat Ä°slami tasavvurun kaidelerindendir.

           4- Allah (c.c) maddi manevi görülen ve görülmeyen her ÅŸeyin sahibi, mutlak, sarıfı, efendisi, maliki terbiye edicisi ve ıslah edici Rabbi olarak bilmek; ÅŸüphesiz Allah'ü Teâlâ Rab olarak kâinatı yaratıp da sonra onu başıboÅŸ bırakmış deÄŸildir. Her daim kâinatı ıslah ile tasarrufta bulunup onu korur ve terbiye eder. Ä°nsan'da buna dâhil deÄŸil midir? Ä°nsan kâinatın içersinde ki varlıkların içerisinden sadece bir varlıktır ve Rabbi’ne muhtaçtır.

           5- Rahman Rahim… Rab ile kulları, yaratıcı ile yaratılmışlar arasında ki o devamlı baÄŸlılığın esaslılığını tespit etmek için surenin içinde müstakil bir ayet halinde burada bir daha tekrarlanıyor. Allah'u Teâlâ’nın insanda hamd ve sena zevkini arttıran bu Rahmet ve Riayet alakası aynı zamanda sevginin ve gönül rahatlığının da kaynağıdır. Åžu halde bu bol Rahmete karşılık hamd etmek fıtri bir vazifedir. Yoksa vereceÄŸin bir hesabı göz önünde nasıl bulunduracaksın?

          6- Din günün sahibi maliki ayrışma günü ödül ve ceza… Hesap denilmesinin nedeni kulun Allah'a borçlunun hesaba çekilmesi, borç verenin tahsil etmesi (hesap görücü olarak borç defterin sana yeter). Dünya iÅŸ yeridir, Ahiret hesap yeri, gün ayrışma günüdür. Bir yanda hak diÄŸer yanda ise batıl, bir yanda Peygamberler, Salihler, ÅŸehitler, sadıklar ve yoldaÅŸları yolundan gidenler bölük bölük, baÅŸlarında önderleri olduÄŸu halde. Ä°sra 71

          Ahiret ve hesap ile ilgili pek çok Mekki sureler vardır. DiÄŸer yandan firavunlar, iblis ve iblisleÅŸen insanlar zalim ve zulüm yapanlar Allah'a ÅŸirk koÅŸanlar nemrutlar, Ebu Cehil’ler, Ebu Leheb’ler, hakka karşı duran tüm batıl inanç sahipleri onlarda hesap yerine gelip din günün sahibi malikine hesap verecekler. Allah onlardan eylemesin bizi.

          7- Rabbimiz sadece sana kulluk ettiÄŸimiz için yalnız senden yardım dileriz… Senden baÅŸkaca her ÅŸeyi reddederiz, senin sevdiÄŸini sevmek senin sevmediÄŸini sevmemek, senin buÄŸz ettiÄŸine buÄŸz etmek bizim üzerimize farz oldu. Çünkü biz insanlar senin her ÅŸeye kadir olduÄŸunu bildik ibadetimizi de sana has kılarak yardımı da yalnız senden diliyoruz.

          8- Sen Bizi DoÄŸru Yolda kendilerine iman ve hidayete sebat lütfettiÄŸin hayırlı kullarının yoluna yürüt. “Kur'an ancak aranızda doÄŸru yola girmeyi dileyene ve âlemlere bir öÄŸüttür. Âlemlerin Rabbi olan Allah dilemedikçe sizler hiçbir ÅŸeyi dileyemezsiniz.”Tekvır 28-29

          9- Nimete erdirdiklerinin yoluna gazaba uÄŸramışların yoluna da sapmışların yoluna da deÄŸil. Âmin.

          Haftaya buluÅŸmak dileÄŸiyle Allah’a emanet olun.

 

Kaynakça:

Tefhimul Kur’an

Fizilal

Kur’an Yolu