Onlar, bir ümmetti, gelip geçti; onların kazandıkları kendilerinin, sizin kazandıklarınız sizindir. Siz, onların yaptıklarından sorumlu tutulmayacaksınız. (Bakara-141)

Sana peygamberlerin haberlerinden -kalbini kendisiyle sağlamlaştıracak- doğru haberler aktarıyoruz. Bunda da sana hak ve mü'minlere bir öğüt ve uyarı gelmiştir. (Hud-120)

Bir de onlardan sonra gelenler derler ki: "Rabbimiz, bizi ve bizden önce iman etmiş olan kardeşlerimizi bağışla ve kalplerimizde iman etmiş olanlara karşı bir kin bırakma. Rabbimiz, gerçekten sen, çok şefkatlisin, çok esirgeyicisin. (Haşr-10)

Allah Resulû size iki ÅŸey bırakıyorum Allah'ın kitabı ve sünneti seniyeyi buyurdu, sahabede bize iki ÅŸey bıraktı tahkik ve temsil. Bu iki terim Ä°slamın doÄŸuÅŸuyla Kur'an’la inÅŸa olmuÅŸ iman dairesine dahil olan sahabenin hayatına hemen yansıdığını görüyoruz.

Ümmü Eymen;

Geçen iki sohbetimizde iki güzide ashabı gündem yapmıştık bu günde iki güzide hanım sahabî'ye yi gündem yapacağız inÅŸallah. Öncelikle ÅŸahsim adına bir itirafta bulunmak istiyorum birçok konuda olduÄŸu gibi Ä°slam’da kadın konusunda da çok az bir bilgiye sahipmiÅŸim oysaki asrı-ı saadette her alanda kadını görmek mümkündür. ÖrneÄŸin davette kadınların rolü pek büyüktür özellikle Peygamber'in aile yakınlığı olanlar ön plandadırlar Hz. Hatice, lübane bint el-Haris, Hz Peygamber'in kızları Ãœmmü seleme, Leyla Bint ebi hamse, Esma bint Umeys, Selma bint umeys, Sümeyye Ummu eymen, Esma bint Ebibekir, Safiye bint Abdulmutalip. Hicrette kadınlar biatta kadınlar Ä°badet hayatında kadınlar EÄŸitim ve öğretimde kadınlar' Özellikle Hz. AyÅŸe ve Ãœmmü seleme ve diÄŸer kadınların pek çok katkıları olmuÅŸtur. Çalışma ve ticaret hayatında kadın sanatkârlık ve el iÅŸleri)(Tıbbı hizmetler. ÖrneÄŸin Esma bint umeys'in Hz.Peygamberi muane ettikten sonra vefat ettiÄŸini açıklamıştır. Yine Ummu seleme annemiz yaralanan askerlere çeÅŸitli ilaçlar yaptığını biliyoruz. Yine kadınların birçok savaÅŸa katıldıklarını ve zaman zaman vuruÅŸmalarada katıldıklarını kaynaklarımızdan öğreniyoruz.(Bütün Yönleriyle Asrısaadette Ä°slam)Biz bu kadar örnek vermekle yetinelim konumuza girelim.  Peygamberimiz ona “Ey Anne!” diye hitap ederdi. Peygamber Efendimizin “annemden sonra annemdir” dediÄŸi iki güzide hanımdan biridir. Hakkın da farklı rivayetler olmakla birlikte ÖrneÄŸin henüz gençlik yıllarında HabeÅŸistan’dan Mekke’ye cariye olarak getirilmiÅŸ Peygamberimiz ’in babası Hz. Abdullah’ın yanında çalışmıştı. Hz. Abdullah, Âmine ile evlendikten sonra da onlara hizmet etmeye devam etmiÅŸ, o ölünce Âmine’ye miras olarak kalmıştı. Peygamberimiz ‘in dünyayı teÅŸrifinin ardından da O’nun dadılık görevini üstlenmiÅŸti. Henüz Peygamberimiz dünyaya gelmeden kocası Abdullah’ı kaybeden Âmine, onun ölüm haberiyle yıkılsa da dünyaya getireceÄŸi yavrusunun sevinci kalbine bir umut ışığı yaymıştı. Efendimizin çeÅŸitli mucizelerle dünyayı teÅŸrifinden sonra Ãœmmü Eymen hizmetlerinde bulunmaya devam etti. O artık Peygamberimizin mürebbiyesiydi. Efendimiz altı yaşına geldiÄŸinde annesi Hz. Âmine eÅŸi Abdullah’ın Medine’deki mezarını ziyaret etme arzusu duydu. Çok geçmeden de Efendimizi ve Ãœmmü Eymen’i yanına alarak hem Hz. Abdullah’ın mezarını, hem de Medine’deki akrabalarını ziyaret etmek üzere yola çıktı. Medine’ye ulaÅŸtıklarında akrabalarının evine gelip bir müddet orada misafir oldular. Yine üçü yola çıkmıştı. Ancak yolculuk esnasında Hz. Âmine’nin rahatsızlığı dayanılmaz hale gelince Ebva denilen köyde konaklamak zorunda kaldılar. Çok geçmeden de Hz. Âmine, aynı yerde Peygamberimiz ve Ãœmmü Eymen’in gözyaÅŸları arasında vefat etti. Bu ani ölüm her ikisini de etkilemiÅŸti. Peygamberimiz yetimliÄŸin üzerine bir de öksüz kalmış, Ãœmmü Eymen de Peygamberimizi saÄŸ salim Mekke’ye ulaÅŸtırma sorumluÄŸunu üzerine almıştı. Âmine’yi Ebva’ya defnetmenin ardından Mekke’ye varmak üzere tekrar yola koyuldular. Ãœmmü Eymen, Peygamberimizi dedesi Abdulmuttalip’e teslim edecekti. Derken beÅŸ günlük bir yolculuÄŸun ardından O’nu saÄŸ salim dedesine kavuÅŸturdu. Bundan sonra kendisi de Efendimizle birlikte Abdulmuttalip’in evinde kalacaktı. Mekke’de zaman hızla akıyordu. Peygamberimiz, dedesinin himayesine gireli iki yıl olmuÅŸtu. Abdulmuttalip kimseye göstermediÄŸi ilgiyi sekiz yaşındaki torununa gösteriyor, ahlaken her geçen gün biraz daha olgunlaÅŸmasını hayranlıkla izliyordu. Ancak o dönemlerde rahatsızlanıp yataÄŸa düştü. Vefat etmeden önce de torununu, oÄŸullarından Ebu Talip’e emanet etti. Vefatının ardından, Peygamberimiz Ebu Talip’in himayesine girerken dadı Ãœmmü Eymen de onunla birlikte Ebu Talip’in evine taşındı. Orada uzun yıllar geçirdiler. Derken Peygamberimiz yirmi beÅŸ yaşına geldiÄŸinde Mekke’nin en asil hanım efendisi Hazreti Hatice’yle evlendi. Evlenince de Ãœmmü Eymen validemizi azat edip serbest bıraktı.

Ümmü Eymenin Evlilikleri;

Sonrasında da onu Haris bin HazrecoÄŸullarına mensup Ubeyd bin Zeyd ile evlendirdi. (muhtemelen Medine’ye ilk gidiÅŸi bu zamandir) evet Bu evlilikten Eymen isimli oÄŸlu dünyaya geldi. Asıl ismi Bereke olan Ãœmmü Eymen validemiz onun doÄŸumuyla “Eymen’in annesi” anlamına gelen “Ãœmmü Eymen” ismiyle anılmaya baÅŸlandı. Öyle ki gerçek ismi neredeyse unutulmuÅŸtu. Ancak çok geçmeden Ãœmmü Eymen validemizin kocası Ubeyd vefat etti. Ãœmmü Eymen, cahiliye davrinde Mekkede mezkûr Ubeyd b. amr ile evlenmiÅŸti. Mekke ye gelip orada yerleÅŸmiÅŸti. Sonra Ãœmmü Eymen i Medine ye götürdü ve ona Eymen adında bir çocuk dünyaya getirdi sonra kocası ölünce tekrar Mekkeye dündü ve Zeyd b.Harise ile evlendi. Zorlu ÅŸartlarda oÄŸlu Eymen’le yalnız başına yaÅŸayan Ãœmmü Eymen (ra), en büyük desteÄŸi Peygamberimiz ’den görüyordu. Eymen de annesiyle birlikte Ä°slam’ı kabul etmiÅŸti. Peygamberimiz ‘in azatlısı Zeyd ise artık büyümüş, genç bir delikanlı olmuÅŸtu. Peygamberimiz ‘in Mekke’deki saÄŸ kolu gibiydi. O’nu sürekli müşriklerin eza ve cefalarından korumaya çalışıyordu. Hz. Ãœmmü Eymen’in, Peygamberimize, küçüklüğünden beri gösterdiÄŸi ilgiyi ÅŸimdi de aynısıyla Zeyd gösteriyordu. Bu iki insan Peygamberimize besledikleri sevgi ve yakınlıkta birbirlerine çok benziyordu. Bu durumun farkında olan Peygamberimiz ise onlara duyduÄŸu sevgiden dolayı onları aynı çatı altında birleÅŸtirmek istiyordu. Bir gün ashabıyla otururken “Cennet ehlinden bir kadınla evlenmek isteyen Ãœmmü Eymen ile evlensin” buyurdu. Bunun üzerine orada bulunan Zeyd öne atılarak Ãœmmü Eymen’le evlenmek istediÄŸini söyledi. Çok geçmeden Peygamberimiz de bu iki kıymetli insanın nikâhını kıydı. Bu evlilikten, Peygamberimiz ‘in çok sevdiÄŸi ve ashab arasında kendisine “sevgilinin oÄŸlu sevgili” diye hitap edilen Ãœsame bin Zeyd (ra) dünyaya geldi. Ãœmmü Eymen, Zeyd ve Ãœsame (ra)’den oluÅŸan bu üç kiÅŸilik aile Peygamberimiz ‘in dünyada en fazla deÄŸer verdiÄŸi ailelerden biriydi.

Ümmü Eymen'in Hicreti;

Ãœmmü Eymen'ın ilk kafiyeliye HabeÅŸista'na hicreti. ‘Müslümanların, HabeÅŸistan'a hicretlerinin ve burayı tercihlerin ‘in elbette çeÅŸitli sebeplerden söz edilebilir bu sebepler arasında, Hz Peygamber’in dadısı Ummu Eymen'ın HabeÅŸistanlı olması ve Ä°slam’dan önce aynı ülkeden biriyle evli olması ‘da düşünüle bilir.

Ümmü Eymen'ın Ümmete Yol Gösteren Üç Örnek Davranışı;

1-      Kanaatkâr Fedakâr Ve Emektar Olması;

Ãœmmu Eymen neredeyse ömrünün tamamını Hz Muhammed (sav) adadı doÄŸumunu çocukluÄŸunu gençliÄŸini olgunluÄŸunu ve siretin'ın tamamını gürdü O her daim Peygamber’in yanında oldu Hz. Peygamber'in hayatinin her merhalesinde Hz Ãœmmü Eymen'in emeÄŸi vardır. Onun gösterdiÄŸi gayrete ÅŸahit olan Peygamberimiz de ona sevgi ve saygıda kusur etmiyordu. ÇoÄŸu zaman ona “Ey anacığım” diye hitap ederek taltif ediyordu. Aynı zamanda onu görünce yanındakilere “Bu, benim ailemin son kalanıdır” buyurarak kendi ailesinden biri olarak anıyordu. BaÅŸka bir zaman ise onun hakkında “Annemden sonra annemdir” buyuruyordu. Efendimizin nezdinde Ãœmmü Eymen validemizin yeri bambaÅŸkaydı. O da oÄŸlu Ãœsame de Peygamberimiz ‘in evine girip çıkma konusunda her zaman imtiyazlıydılar. Ä°zin almaksızın istedikleri zaman Efendimiz ’in yanına girip çıkabiliyorlardı. Peygamberimiz özellikle Ãœsame (ra)’ye çok deÄŸer veriyor, onu bizzat kendisi yetiÅŸtiriyordu. Bu konuda bir vefa örneÄŸi sergileyerek kendisini büyüten kadına hak ettiÄŸi hürmeti gösteriyordu. Bir gün su içerken yanında bulunan Ãœmmü Eymen validemiz O’ndan su isteyince ÂiÅŸe validemiz ÅŸaÅŸkınlıkla: “Sen bunu Rasûlûllah’a mı söylüyorsun” diye çıkıştı. Ãœmmü Eymen validemiz ise: “Benim O’na yaptığım hizmet çok uzun süreli olduÄŸu için bunu istemeye hakkım var” dedi. Bunun üzerine Efendimiz: “DoÄŸru söyledin” buyurdu ve getirip suyu ikram etti.

2-      Uhud Günü Müslümalari SavaÅŸa TeÅŸvik Etmesi;

Ãœmmü Eymen validemiz çok mütedeyyin bir hanımdı. Günlerinin çoÄŸunu oruçlu geçiriyor, Ä°slam’a hizmet noktasında yaÅŸlı bedeninden beklenmeyecek gayreti gösteriyordu. Efendimiz ile birlikte savaÅŸlara bile katılıyordu. Uhut Savaşında diÄŸer birkaç sahabi hanımla birlikte savaÅŸan mücahitlere su taşımış, yaralıların savaÅŸ meydanından çıkarılmasına ve tedavi edilmesine yardım etmiÅŸti.(Ä°bnü’l Esir, 2/135) Daha sonraları Hayber Savaşında da Peygamberimiz ‘in yanında yer almıştı. Hatta bazı kaynaklarda oÄŸlu Eymenı burada ÅŸehit vermiÅŸtir.

3-      Ãœmmü Eymen'in Vahiy İçin AÄŸlaması;

Medine’ye hicret edeli on yıl olmuÅŸtu. Allah, dinini Peygamberinin vasıtasıyla zafere erdirmiÅŸ, insanlar arasında Ä°slam hızla yayılmıştı. Milat 632 yılını gösterirken Peygamberimiz dünyaya veda etti. Onun irtihali tüm ashabını acıya boÄŸarken Ãœmmü Eymen validemiz en büyük acıyı yaÅŸayanlardandı. O’nun doÄŸumuna ÅŸahit olduÄŸu gibi ÅŸimdi vefatına da ÅŸahit oluyordu. YaÅŸlı kalbine bu ayrılık çok ağır geldi. Peygamberimiz ‘in vefatının ardından gözyaÅŸları hiç dinmedi. Sürekli onunla geçen zamanlarını yâd eder, aÄŸlardı. Halife seçildikten sonra Peygamberimiz ‘in ona gösterdiÄŸi ihtimamı Hz. Ebubekir (ra) de aynısıyla göstermeye devam etti. Birgün Hz. Ömer (ra)’e: “Haydi Ãœmmü Eymen’e gidelim. Daha önce Rasûlûllah’ın ziyaret ettiÄŸi gibi biz de onu ziyaret edelim” dedi. Birlikte Ãœmmü Eymen (ra)’in evine gittiler. YaÅŸlı kadın, onları görünce aÄŸladı. Hz. Ebubekir (ra)’le Ömer (ra) efendilerimiz ona: “Niçin aÄŸlıyorsun? Resûlûllah’ın Allah katında olması daha hayırlıdır” deyince, “Ben Rasûlûllah’ın Allah katında olmasının daha hayırlı olduÄŸunu bilmediÄŸim için aÄŸlamıyorum. Ben, gökten vahiy kesildiÄŸi için aÄŸlıyorum” dedi. Onun bu sözleri Hazreti Ebubekir’le Hazreti Ömer’i de aÄŸlattı. Efendimizin en yakın dostları olan bu iki büyük sahabi hayatta oldukları sürece Ãœmmü Eymen validemizi ziyaret etmeye ve ona gereken hürmeti göstermeye devam ettiler. Ãœmmü Eymen validemiz Hazreti Ömer (ra)’in halifelik devrini de gördü. Åžehit edildiÄŸinde de çok aÄŸladı ve: “Bugün Ä°slam zayıfladı” dedi.  Fazilet dolu bir ömür geçiren bu deÄŸerli hanım, Hazreti Osman (ra)’ın halifeliÄŸinin ilk dönemlerinde vefat etti. Allah ondan razı olsun.

Esma Bint Amr;

Lâkabı “Ãœmmü Meni’ el-Ensariyye”dir. Ä°kinci Akabe Biatı’na katılan iki hanımdan biridir. O, asrında ve asrından sonra meçhul bir kahraman olarak kalmış; erkeklerin hemen arkasında yerini almasını bilmiÅŸtir. Üç büyük sahabînin arkasında Esma binti Amr’ı buluruz. Bunlar, eÅŸi Hadic ibn-i Sellame, oÄŸulları Muaz ibn-i Cebel ve Åžebbas ibn-i Hadic’tir. Üçü de sahabîlerin en faziletlilerinden ve Müslümanlara en çok faydalı olanlarındandır. Esma (ra), din olarak Ä°slâm’a; Peygamber olarak Hz. Muhammed’e (sav) hicretten, hatta ikinci Akabe Biatı’ndan önce, bütün kalbiyle iman etmiÅŸti. Hamile olmasına raÄŸmen Allah Resûlü’ne biat edebilmek için, eÅŸiyle birlikte ikinci Akabe Biatı’na gitti. Bu gidiÅŸ esnasında da oÄŸlu Åžebbas dünyaya geldi. Ä°kinci Akabe Biatı’na yakından ÅŸahit olan Esma (ra), o anın heyecanını ve Allah Resûlü ile buluÅŸmalarını şöyle anlatır: Birinci Akabe Biatı’nın semeresi olarak hac mevsimini vesile yapıp, ikisi kadın yetmiÅŸ beÅŸ insan Akabe tepesi denilen yerde Resûlullah ile randevulaÅŸtık. TeÅŸrik günlerinin yarısında sözleÅŸmiÅŸtik. Haccımızı yapıp Resûlullah’a söz verdiÄŸimiz yerde, gece karanlıkta beklemeye baÅŸladık. Oraya giderken bineklerimizden inerek, kenardan bucaktan, gizli gizli randevu mahalline ulaÅŸtık. Herkes ayrı ayrı gelmiÅŸti oraya. Gecenin üçte birisi geçinceye kadar uyuduk. Ve Resûlullah’ın gelme saati yaklaşınca, heyecanla onu beklemeye baÅŸladık. Biz ailece oradaydık. Daha sonra Uhud’un kahramanı olacak Nesibe de yanımdaydı. Peygamberimiz(sav) Hz. Abbas’la çıkageldi. Hz. Abbas konuÅŸmaya ilk baÅŸlayan olarak: ‘Ey Hazrecliler! EÅŸlerinizi ve çocuklarınızı koruduÄŸunuz gibi Allah Resûlü’nü de koruyabilecek misiniz? Yüzüstü bırakacaksanız ÅŸimdiden bırakın.’ dedi. Daha sonra, Resûlullah’ın Kur’ân okuyarak söze baÅŸlaması, dua etmesi ve bizi Ä°slâm’a girmeye teÅŸvik etmesiyle, önce Bera ibn-i MaÄŸrur ve sonra diÄŸerleri Allah Resûlü’ne biat etmeye çoktan hazır olduklarını gösterdiler. Resûlullah’ın neticede cennet müjdesini vermesiyle Hz. Abbas’ın ‘Hazrecliler! Resûlullah’a biat ederken siyahıyla, kırmızısıyla bütün insanlarla harp etmeyi göze alabiliyor musunuz, gibi uyarılarına karşılık Nesibe ve ben dâhil, tereddüt gösteren kimse olmamıştı.” Esma (ra), çok kuvvetli bir cüsseye sahip deÄŸildi. Ama tıpkı yakın arkadaşı Ãœmmü Umare (Nesibe) gibi o da, erkeklerle omuz omuza harp meydanlarında hazır bulunuyordu. Hayber’in fethinde orduya katılan hanımlar arasındaydı. Yaralıları tedavi ediyor, su taşıyor ve var gücüyle askerlere yardım ediyordu. Ömrünün sonuna kadar, Ä°slâm’ın derdini dert edinerek yaÅŸadı.

Sonuçta;  

Hiç şüpesiz bir toplumun bireyleri kendi iç dünyalarını değiştirmedikçe Allah'da o toplumun gidişatını değiştirmez (Rad-11)

Asr-ı saadet Ä°nsan-ı kendilerini Kur'an ilkeleri doÄŸrultusunda deÄŸiÅŸtirdiler. Yüce Rabbimizin buyruÄŸuna âmâda oldular. Sahabe-i kiram, gönüllerini Allah Resûlü'nün muhabetiyle doldurup, O'na her hususta itaat etmek sûretiyle O nun ahlakıyla ahlaklandıkları için Cenab-ı Hakk’ın medh ü senasına nail oldular. Nitekim âyet'i kerimelerde buyrulur.

Öne geçen Muhacirler ve Ensar ile olanlara güzellikle uyanlar; Allah onlardan hoşnut olmuştur, onlar da O'ndan hoşnut olmuşlardır ve Allah onlara, içinde ebedi kalacakları, altından ırmaklar akan cennetler hazırlamıştır. İşte büyük 'kurtuluş ve mutluluk' budur. (Tevbe/100)

Siz insanlığın iyiliği için seçilmiş bir ömmetsiniz iyiliği yapar(emreder)Kötülüklere engel olursunuz çünkü siz Allah'a inanırsınız. İşte böylece sizin hak ve hukuku kuruyan dengeli bir ümmet olmanızı istedik ki, insanlığa örnek ve model olasınız ve resul'de size örnek ve model olsun (Bakara-143)